dag 70
In de ochtend de presentatie voor vanmiddag afgerond op basis van de presentatie die ik voor Nova Gorica had gemaakt twee weken geleden. Rond half twaalf wandelen we samen naar de bus die ons via Mestre over de lange dam naar het Venetië-eiland brengt. Vanaf daar nemen we de waterbus naar het Arsenaal, het openbaar vervoer via het Grand Canal naar de Biënnale. Onderweg kijken we goed wat het mooiste beeld is om morgen met de boomfiets op een boot te filmen. We zijn mooi op tijd in de ‘speakers corner’ dat zich aan het einde van de prachtige en indrukwekkende Biënnale-exposite bevindt. We maken de techniek in orde en daar is Christopher al, de moderator voor vanmiddag. Christopher Hawthorne is architectuurjournalist en -criticus en woont en werkt vanuit Los Angeles en de Yale-universiteit. De presentatie wordt ook opgenomen voor op de website van de Biënnale. Maar tijdens de presentatie hapert de techniek voor het afspelen van de filmpjes een beetje. En ik moet eerlijk zeggen dat ik betere presentaties heb gegeven. Wel was ik blij met het enthousiasme van Christopher over ons project. Met name de eenvoud van het concept sprak hem erg aan. En de vragen die hij stelde zijn voor ons verhaal interessant, zoals: Hoe heb je door de cirkelvormige beweging het landschap ervaren? Wat doen de grenzen met je? En hoe is de verhouding natuur en cultuurlandschap? Ik vertelde dat voor mij het spanningsveld tussen wat ik zie en wat ik weet op dit moment de grootste vraag is. Ik zie een prachtig landschap met veel natuur en weet dat het slecht gaat met biodiversiteit en klimaat. Hoe brengen we dit bij elkaar? Niet eenvoudig. Christopher stelt voor Los Angeles het verhaal van Bosk te vertellen, ze hebben daar in 2028 de Olympische Spelen en het zou aardig zijn als daar de ambitie wat opgekrikt wordt. Na de presentatie nemen we afscheid en spreken af contact te houden. Met ons team drinken we een bakkie en wandelen nog een goed uur door de mooie en gelaagde expositie. We nemen de boot terug richting het station en stappen ergens halverwege uit om in twintig minuten binnendoor te wandelen. Tja, en als je dan niet geluncht hebt, het is tegen vijf uur en je wandelt dan langs al die leuke restaurants is de verleiding erg groot om op zijn minst op de menukaarten te kijken. Het blijkt een juiste keuze omdat het nog meer dan anderhalf uur is om naar huis in Mestre te komen. Onderweg op de boot bel ik met Sjoerd Bootsma van Arcadia die met zijn vrouw vanmiddag in Venetië is aangekomen. We zien elkaar morgen. Erg leuk dat hij gekomen is. Na het eten wandelen we langs de prachtige grachtjes en kleine straatjes, om bij het busstation de bus te nemen richting Mestre. De laatste twintig minuten wandelen we en rond tien uur zijn we terug op ons honk. Wat een mooie dag in Venetië.
ma 14 juli - dag 71
Mestre – Venetië - 30 km
De ochtend vliegt voorbij met regeldingen en mails beantwoorden. Ook al staan we om zeven uur naast ons bed, voor je weet is het één uur. Na de lunch stappen we voor het eerst met z’n vieren op de fiets om naar de boot te fietsen die de Bootfiets door Venetië gaat varen. Met de hulp van Marco uit Nova Gorica, die hier in Venetië contacten heeft, hebben we Scalo Fluviale bereid gevonden dit te doen, en ook nog voor een nette prijs. De fietstocht naar de boot van vijftien kilometer heeft enkele pittige hobbels. Een laag verkeersbord boven het fietspad, waar geen alternatief voor is, passeren we door de boomfiets te kantelen en tegelijk de voorvork van de fiets zover op te tillen dat de boom bijna horizontaal komt te liggen. En zo lukt het met z’n vieren de boom langzaam onder het bord door te schuiven. De tweede uitdaging is de houten vlonder die aan het einde van de lange dam als fietsbrug naast de weg hangt en behoorlijk rammelt en kraakt als ik er met de boomfiets overheen rijd. Ik rijd zo snel mogelijk zodat de planken geen kans hebben om te breken, maar het voelt niet lekker en ik ben blij als ik over ben. Bij de boot staan Sjoerd en Nine al te wachten. Wat geweldig leuk ze hier in Venetië te zien, en fijn dat ze mee gaan met onze toch wel unieke boottour door Venetië. Na even zoeken hoe de boom het beste kan worden opgetild wordt de boomfiets met een kraan op de boot getild, wat voor de boomfiets en voor ons weer een nieuwe ervaring is. We hebben twee uur vaartijd en met schipper Simone spreken we af onderlangs het eiland te varen om vanaf het San Marcoplein het Grand Canal in te varen. Wat een geweldige actie is dit. We varen met de boomfiets in Venetië. Vooraf hebben we goed nagedacht welke beelden we graag willen hebben maar in de hectiek van het varen is het best moeilijk precies daaraan vast te houden. Ook hier geldt dat we moeten meebewegen en de kansen grijpen die zich voordoen. En gelukkig zijn de schippers super geïnteresseerd en behulpzaam. Richard en Sanne vliegen van de voor- naar de achterzijde op het dek om de beste perspectieven te vinden zodat onze boom zo goed mogelijk in beeld komt tegen de achtergrond van het historische Venetië. Het licht is prachtig warm zo aan het einde van de middag en de schipper manoeuvreert behendig tussen de waterbussen door. Bij de bruggen stappen Sanne en Richard uit om vanaf de wal en de brug filmopnamen te maken. Het lukt zelfs om rechtop onder de bekende Rialtobrug door te komen, wat natuurlijk prachtige beelden oplevert. En zo varen we het hele Grand Canal af. Net voor het einde is er nog een lage brug waardoor we onze eenvoudige maar super functionele nieuwe truck van het optillen van de voorvork opnieuw kunnen doen. We zijn tevreden en hopen dat het geschoten materiaal mooi is om te gebruiken voor de Circle4Change-film. De boomfiets wordt weer van de boot getakeld en samen met de schippers heffen we heel tevreden het glas op de goede afloop. De beide schippers wandelen blij naar huis met een verjaardagboompje in de hand. We nemen afscheid van Sjoerd en Nine, die we morgenmiddag weer zien in Palazzo Michiel, en wij pakken de fietsen om met het vallen van de nacht over de lange dam terug te gaan naar ons verblijf in Mestre. Ook dit is weer een mooie ervaring. Gelukkig blijkt de fietsvlonder, ondanks het gekraak, sterk genoeg en midden op de brug stoppen we even om ons te realiseren hoe bijzonder het is wat we vanmiddag hebben gedaan en hoe goed we samen hebben gewerkt om dit voor elkaar te krijgen. Helemaal top. Het ligt niet zo in onze aard maar we mogen best een beetje trots zijn, en dat zijn we ook. De route naar Mestre gaat sneller dan de heenweg, er is minder verkeer en we kennen de weg. Het is rond tien uur als we langs een chinees restaurant fietsen dat nog open is. Prima idee. We bekijken nog even wat eerste beelden voor het eten wordt opgediend en zijn best tevreden. Of de boomfiets het leuk gevonden heeft vandaag zullen we nooit weten… maar wij in ieder geval wel!
di 15 juli - dag 72
Voor vandaag staat het selecteren van de beelden van onze boottocht van gisteren en de publieke presentatie vanmiddag in Palazzo Michiel van het Europese Culturele Center in Venetië centraal. Het zijn mooie beelden van de boomfiets op de boot die we gisteren hebben gemaakt en ze worden alvast door Sanne op Polarsteps en Instagram geplaatst, en Richard stuurt een eerste selectie door naar Floris. Het goed voorbereiden van de lezing vraagt elke keer opnieuw de nodige aandacht. Wat wil ik uitdragen, wat heeft prioriteit, wat moet ik niet vergeten? Daan wordt voor een groot deel van de ochtend in beslag genomen met het goed laten functioneren van de sensor voor de vochthuishouding van de boom. Via een video call worden stap voor stap alle instellingen nagelopen en opnieuw ingesteld. Drie uur later lijkt het (eindelijk) goed te werken, top! We lunchen samen met GianLuca, onze huisbaas die vandaag jarig is en met zijn dochter vanmiddag na onze presentatie komt. Na de lunch gaan we richting Palazzo Michiel. Een prachtig oud gebouw in het hart van Venetië. We treffen Suzanne, mijn contactpersoon bij ECC, bij de entree. De presentatie verloopt goed, het is een prachtig groot scherm en de techniek is prima. We vertonen vooraf aan het verhaal van Circle4Change de Bosk-documentaire, wat altijd een mooie introductie vormt. Het aantal bezoekers valt wat tegen ondanks de PR vanuit ECC, maar ik ben erg blij dat Sjoerd Bootsma van Arcadia uit Leeuwarden en Sasa Dobricic uit Nova Gorica er zijn. Sjoerd vertelt na de Boskfilm dat Bosk veel voor Leeuwarden heeft betekent en dat het de vergroening van de stad een enorme impuls heeft gegeven, en Sasa licht toe wat de Uniscape organisatie, waarvan zij de directeur is, beoogt met het Landscape Festival waaraan ook Circle4Change een bijdrage heeft geleverd met een presentatie en workshops, drie weken geleden in Nova Gorica. Het zijn twee mooie aanvullingen op mijn presentatie. Als afsluiting geef ik GianLuca, de jarige in ons midden, een verjaardagboom. We praten nog wat na met o.a. de organisatie van historische tuinen in Venetië en met een fiets-organisatie Pavé die het fietsen promoot door middel van fiets-events. Daarna wandelen we samen onder leiding van Sasa Venetië in om iets te drinken, zij kent Venetië goed omdat ze hier twintig jaar heeft gewoond. We praten o.a. over de mogelijke kansen voor een toekomstige samenwerking tussen Uniscape, Arcadia en Circle4Change, want dat er mooie raakvlakken liggen is wel duidelijk. Tijdens het eten op een mooi gelegen terras aan het Grand Canal blijkt dat de ober onze boom gisteren heeft gezien op de boot. Geweldig toch? Met Sjoerd praten we nog wat verder over de samenwerking tussen Arcadia en Circle4Change, en we nemen in hoofdlijnen enkele scenario’s door. Bepalend is wat mijn rol wordt. Ik ben goed in het neerzetten van de ‘onmogelijke verbeelding’, zoals Bosk en ook deze Tour met de boomfiets en niet in het opzetten en runnen van een organisatie. Maar het is wel een belangrijke vraag welke organisatievorm voor de vervolgfase het meest geschikt is en hoe we de financiering voor elkaar krijgen? We hebben geen antwoorden maar het is heel goed om hierover van gedachten te wisselen, om uit te zoomen. Op een overvolle en warme busboot varen we als sardientjes in een blikje naar Piazza Roma waar we de tram nemen naar Mestre. We zwaaien Venetië uit, het waren drie mooie dagen, morgen fietsen verder in de richting van Mantova.